Πώς πραγματοπoιείται ένα DNA Τεστ Πατρότητας / Συγγένειας?

Α. Δειγματοληψία

i) Σιελογόνος δειγματοληψία. Όλα τα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού περιέχουν την ίδια πληροφορία γενετικού υλικού (DNA). Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει παγκοσμίως τα εργαστήρια ανάλυσης DNA στην καθιέρωση της δειγματοληψίας στοματικού επιχρίσματος (σιέλου) ως της βασικής μεθόδου δειγματοληψίας, σε αντικατάσταση της δειγματοληψίας αίματος. Οι δύο μέθοδοι είναι εξίσου έγκυρες, όμως η σιελογόνος δειγματοληψία εμφανίζει πολλά πλεονεκτήματα έναντι της αιμοληψίας.

Η λήψη σιέλου είναι απλή, γρήγορη και ανώδυνη και είναι σχετικά μη παρεμβατική σε σχέση με την άκρως παρεμβατική και επίπονη λήψη αίματος. Επιπλέον, το δείγμα σιέλου μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να απαιτούνται ειδικές συνθήκες ψύξης/κατάψυξης όπως ισχύει για το δείγμα αίματος. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αναφερθεί το γεγονός ότι ενώ η σιελογόνος δειγματοληψία μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια κ  αι ιδιαίτερη ευκολία από την πρώτη κιόλας ημέρα ζωής ενός ατόμου, η λήψη αίματος είναι μια στρεσογόνος διαδικασία, εξαιρετικά δύσκολη για τα βρέφη που πολύ συχνά συμμετέχουν σε ελέγχους πατρότητας ενώ η ποσότητα αίματος που επιτρέπεται να ληφθεί είναι πολύ περιορισμένη.

ii) Λοιπές δειγματοληψίες. Εκτός από τις δειγματοληψίες σιέλου και αίματος, για την εξαγωγή του γενετικού προφίλ ενός ατόμου μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιοσδήποτε άλλος ιστός του σώματος π.χ. τρίχες, νύχια, δέρμα, σωματικές εκκρίσεις κτλ. Πολύ συχνά επίσης ζητούνται DNA τεστ πατρότητας/συγγένειας χωρίς πατέρα/συγγενή εν ζωή. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν αναλύσεις σε δείγμα οστών ή βιοψίας. 

Β. Μεθοδολογία

Η μεθοδολογία που ακολουθείται διεθνώς στις αναλύσεις DNA για τον έλεγχο πατρότητας/συγγένειας είναι η μέθοδος της PCR κατά την οποία μελετώνται τουλάχιστον 17 διεθνώς αναγνωρισμένοι αυτοσωμικοί γενετικοί δείκτες (STRs). Ο αριθμός των δεικτών μπορεί να αυξηθεί αν το απαιτεί η υπόθεση (17-24 STRs), ενώ παράλληλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλα εργαλεία όπως η ανάλυση του μιτοχονδριακού DNA για τον έλεγχο της κοινής μητρικής γενιάς δύο ή περισσότερων ατόμων και η ανάλυση του Υ χρωμοσώματος για τον έλεγχο της κοινής πατρικής γενιάς δύο ή περισσότερων αρσενικών ατόμων. Το παραπάνω σετ εργαλείων θεωρείται απαραίτητο σε κάθε εργαστήριο ανάλυσης DNA καθώς επιτρέπει την επίλυση ακόμα και της πιο απαιτητικής υπόθεση πατρότητας/συγγένειας.

Γ. Πρύοποθέσεις Διενέργειας Δικανικών Αναλύσεων

Σύμφωνα με την υπ’αριθμ. 2009/905/JHA απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να γίνουν αποδεκτά αποτελέσματα αναλύσεων DNA θα πρέπει να προέρχονται από εργαστήρια που είναι διαπιστευμένα κατά το πρότυπο ποιότητας ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025:2005. Στην Ελλάδα, η διαπίστευση αυτή παρέχεται από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.). Η διαπίστευση ενός εργαστηρίου αποτελεί την επίσημη αναγνώριση τόσο της διοικητικής και τεχνικής του επάρκειας όσο και της αξιοπιστίας του, χαρακτηριστικά ιδιαίτερα σημαντικά για τη διεξαγωγή ορθών αναλύσεων και την έκδοση έγκυρων αποτελεσμάτων.

Οι Δικαστικοί Πραγματογνώμονες που είναι εγγεγραμμένοι στις λίστες των κατά τόπους Πρωτοδικείων στην κατηγορία της ανάλυσης DNA (βιολόγοι – γενετιστές – βιοχημικοί) θα πρέπει να πραγματοποιούν τις αναλύσεις σε εργαστήρια που έχουν αποκτήσει την διαπίστευση κατά το πρότυπο ποιότητας ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025:2005 προκειμένου να προσκομίζουν στις δικαστικές αρχές έγκυρα και μη αμφισβητήσιμα αποτελέσματα.